Warrior sa Kinaiyahan

Dakong hagit sa modernong kaliwatan karon ang pagpanalipod sa kritikal nga kahimtang sa atong kalikopan, ilabina ang preserbar sa atong kinaiyahan ─ kini ang bahandi nga dili malalis nga maoy nag-unang tinubdan sa atong kinabuhi. Apan, pipila nalang sa libo nga katawhan sa Negros Oriental ang nasayod niini.

Read Also: The Culturally Insensitive Prenup Shoot of Coleen Garcia and Billy Crawford

Si Nickholas Sanchez Dumapit o mas nailhan sa ngalan nga Nicky Dumapit, 41 anyos, giila isip environmental activist ug ethnic musician diin siya lumad nga lumulupyo sa maaghop nga suydad  sa Dumaguete.

Sugod kaniadtong pagtung-tong niya sa kolehiyo, diin siya nikuha sa kursong Bachelor of Science in Agriculture major in Animal Husbandry sa Negros Oriental State University (NORSU), napanday ang iyang dakong gugma sa kinaiyahan.

Isip usa ka aktibista sa kalikopan, padayon nga giduso ni Dumapit ang pagmugna og mga instrumento pinaagi sa indigenous materials nga nagahatag og nagkadaiyang tingog sa hayop, mananap, ug uban pa nga adunay koneksyon sa kinaiyahan.

Read Also: Saying Goodbye With a Grateful Heart

Usa sa bililhon niyang hinimo nga instrumento mao ang rain maker o rain stick, nga makamugna og tingog sa ulan nga gihimo pinaagi sa kawayan diin sulod niini ang lain-laing matang nga binhi sa tanom.

Dugang pa niini, mao ang espesyal niyang plawta nga gihimo usab sa kawayan, ug tingog sa dalugdog, tubig sa suba, baki, ug gangis nga gihimo pinaagi sa sungay sa kanding. Matud pa niya, ang mga gamit sa paghimo niya og instrumento nakuha lang sa kadalanan nga iyang masulagmaan sa adlaw-adlaw niyang paglakaw.

Subay sa iyang pag-awhag sa mga bag-ong binhi sa kaliwatan─ ang mga kabatan-onan, ang pag-asoy og estorya nga gilakipan sa iyang mga intrumento nga improvised diin iya kining ginabuhat pinaagi sa mga imbitasyon kaniya sa nagkalain-laing organisasyon. Kini nakahatag usab og kahigayunan haron malibot niya ang lain-laing dapit sa Pilipinas.

Read Also: What Maine Mendoza’s Return to ‘Eat Bulaga’ Actually Means

Lain pa nga talagsaong kontribusyon ni Dumapit, mao ang pagpaila sa Ligiron nga namugna sa Valencia ug Bacong, ang duha ka silingang municipalidad sa Negros Oriental. Sumala niya, kaniadtong 1940’s hangtod 1950’s ang Ligiron nga gihimo gikan sa indigenous ug recycled materials adunay dakong papel sa katawhan kaniadto, haron sa pagdala sa ilang produkto gikan sa bukid ngadto sa merkado.

Haron sa pagpukaw ug pagdani sa kabatan-onan, gimugna ni Dumapit ang pinakaunang lumba sa Ligiron sa Valencia kaniadtong Hunyo 2013 nga ang katuyoan mao ang pagpaila niini isip  garbo sa mga Negrense.

December 15, 2010 ─ ang mahinundanong adlaw diin siya nihatag og pahinungod nga nahimong pagpamatuod sa dili masukod nga gugma niya ngadto sa kinaiyahan. Subay niiini, siya nilakaw gikan sa Dumaguete City ngadto sa lungsod sa Bayawan, sulod sa duha ug tunga nga adlaw.

Read Also: The Trouble With Moira Dela Torre’s ‘Titibo-Tibo’

“Tungod ato nakahatag ko og inspirasyon sa grupo sa Bayawan [kauban si Jude Kabangal] aning Light Bearers. Namugna ni siya nga libro sa akong higala sa Bayawan nga nag-bike from Aparri to Davao in 27 days,”si Dumapit namahayag. Tungod niadto, ang iyang gibuhat naapil sulod sa pahina sa maong libro nga adunay titulong: “102 Kilometers of Light.”

Sa laing bahin, sa iyang kapin 15 ka tuig nga pagserbisyo sa DYWC Radio Bandilyo sa  Sibulan, Negros Oriental, padayon gihapon niyang giduso sa katawhan ang mahinungdanong papel sa kinaiyahan ilabi na gayud ang pag-awhag sa pagpanamom og lumad nga mga kahoy.

Pinaagi sa iyang programa sa radyo kauban sa lain pang environmentalist nga si Rene Vendiola o mas naila sa ngalan nga Tatay Eti, sila nagahisgot sa lain-laing matang sa kahoy apil na ang koneksyon sa tawo ug kinaiyahan.

“He loves nature to much to the extent that in all his capacity and ability using all indigenous materials. He is using all those to promote the preservation of Mother Earth,” si Rev. Father Ramonito Maata, station manager sa DYWC Radio Bandilyo miingon.

Read Also: What Maine Mendoza’s Return to ‘Eat Bulaga’ Actually Means

Taliwala sa madanihong pagsubang sa adlaw gikan sa kahitas-an, padayon ang hugot nga pagtuo ni Nicky Dumapit nga “lipay ang kalibutan.” Mao kana ang labaw’ng gamhanan nga kanunay’ng mupatigbabaw sa kasing-kasing niya, nga kon makat-on ang katawhan sa paghatag og bili sa kinaiyahan, magmalipayon gayud ang kalibutan.

 

 


This piece is an original by Larry VillarinLarry is a resident of Cantil-e, Dumaguete City. He graduated from Negros Oriental State (NORSU) with a degree in Mass Communication. He was a former Associate editor of The NORSUnian(TN) student publication and is currently a member of the Association of Young Environmental Journalists (AYEJ).

The Association of Young Environmental Journalists (AYEJ) is a youth-led environmental news network based in Dumaguete City that aims to increase the conversation on the protection, preservation, and conservation of the earth through environmental news and feature stories.

Leave a Reply